HOORN - De Nederlandse platenmarkt wordt overstelpt met muziek van bandjes, uit voornamelijk Engeland en Amerika. Marginale klanken, negen van de tien keer. En waarom ook zou je cd's van die buitenlandse groepen aanschaffen als er in eigen land een gezelschap genaamd Johan rondloopt. De naam die waarschijnlijk acuut wordt geassocieerd met voetbal, met de meester zelf in dit geval, maar bovenal een naam die het - gebaseerd op de twee verschenen topalbums - verdient een zelfde internationale status te verwerven. Echt waar. Neem het 23 april dit jaar uitgekomen Pergola, een verzameling oprechte, pure gitaarsongs, zowel muzikaal als tekstueel uit het brein van zanger/gitarist Jacco de Greeuw ontsproten. De geboren en getogen Hoornaar heeft, samen met de muzikanten die Johan completeren, een tweede klassieker afgeleverd. In mondiaal perspectief zelfs.

"Rustig buurtje", merk ik op bij het betreden van de woning aan de Pergola - de tweede cd is er inderdaad naar vernoemd - in de Hoornse wijk Kersenboogerd. "Zelf noem ik het liever desolaat, deprimerend", vertelt de artiest. En inderdaad, bij nadere bestudering moet ik De Greeuw gelijk geven. Niet voor niets wil-ie graag in het levendige Amsterdam wonen, waar de rest van de band, op drummer en stadsgenoot Wim Kwakman na, ook resideert. De plaats bovendien waar wekelijks wordt gerepeteerd. "Maar het allerliefst zou ik in New York leven. Ik zou daar prima aarden, al zou het wellicht zijn weerslag hebben op de muziek."

14 September verblijft-ie weer even in de metropool die hij zo liefheeft. Johan staat dan geprogrammeerd op het CMJ-festival (College Music Journal), een internationaal platform voor getalenteerde alternatieve internationale acts. Het is een grote eer er te spelen. Op de internetpagina van CMJ staat het volgende vermeld over Johan: Bouncy Dutch pop modernists with a fair share of Wings in their record collection. In maart `98 stond de groep al eens op een vergelijkbaar evenement - in Austin, Texas.

Apathisch

Jacco de Greeuw heeft een bewogen periode achter de rug. Na het uitbrengen van het gelijknamige debuut Johan in 1996 werd er onafgebroken getoerd, ook in de Verenigde Staten, de plaat werd er goed opgepikt. Wat echter werd vergeten, was het schrijven van nieuwe liedjes. En toen twee jaar later een start werd gemaakt met het nieuwe album en toenmalige bandleden Niels (bassist) en Remco (gitarist) er, teleurgesteld over het uitblijven van Amerikaans succes, de brui aan gaven, was de groep eensklaps op sterven na dood. Het werd nog erger toen De Greeuw in een zware depressie terechtkwam en hij zichzelf de ganse dag opsloot in zijn woning aan de Pergola. Toen zijn vader, daarbovenop, overleed aan kanker, deed Jacco feitelijk niets meer dan apathisch voor zich uitstaren. Hij stortte volledig in. De regels Because the apathy will crack me up in no-time, because insanity becomes a ,state of mind, uit Tumble And Fall refereren er aan. "Maar toch, hoe paradoxaal ook, is Pergola een vrolijke plaat geworden", vertelt de gevoelsmens, die overigens liever niet meer aan de zwarte periode herinnerd wil worden. Met professionele hulp wist hij gelukkig uit het diepe dal te klimmen. Onderzoek toonde aan dat De Greeuw lijdt aan het concentratieprobleem ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder). De diagnose luchtte op. "Het schijnt veel voor te komen bij mensen met een creatief beroep. De prestatiegerichte maatschappij waarin we leven zal er ook niet los van staan", verzucht de Hoornaar, die nog altijd antidepressiva slikt. "Ik ben een denker, absoluut geen doener. Ik stel alles uit. en heb weinig zelfdiscipline. Momenteel komt er meer regelmaat in mijn leven, da's positief, alleen maar goed voor me. Maar nóg vaak ben ik met tien dingen tegelijk bezig."

Mooie popmuziek

De, aan zijn in `97 overleden vader opgedragen, tweede plaat Pergola was dus een zware bevalling - `een godswonder' - maar desalniettemin opgewekter dan menigeen in eerste instantie vermoedde. Alle teksten die De Greeuw gedurende depressies schreef, gooide hij weg, waardoor het geen conceptalbum werd. "Gitaarpop, gewone liedjes die minder op de riff zijn georiënteerd", omschrijft Jacco Johans geluid. "We proberen mooie popmuziek te maken, waarin de gitaar een belangrijk instrument is."

Beïnvloed door vermaarde gitaarbands als The Pixies, The Kinks, Guided By Voices, The Beatles en Hüsker Du weet Johan een eigen sound te creëren. Niet in de laatste plaats door het soms hemelse, melancholieke stemgeluid van haar zanger. "Dat melancholische is aangeboren, ik doe er geen extra moeite voor of zo. In Nederland hoor ik veel zangers geforceerd gemanierd zingen. Dan denk ik `moet dat nou'? Probeer toch je eigen stem te zoeken", vertelt de fulltime muzikant, die nochtans niet van optredens en platenverkoop alleen kan leven, maar een vergoeding geniet uit de zogenaamde publishing (voorschottenpot). "Het is net genoeg om van te leven. Ik ben wel blij dat m'n vriendin Maaike ook werkt."

Nee, de kassa rinkelt - nog - niet aan de Pergola. Maar De Greeuw maalt er niet om. "Ik zit niet in een band om geld te verdienen. Wél zou ik er van willen leven. Maar we moeten geen hit. Als mensen het niet diggen, jammer dan. Je zult ons bijvoorbeeld nooit bij Manuëla Kemp in het programma zien. We verkleinen de kansen ermee, maar je hoort ons niet zeuren als het niet lukt."

Hij weet wat het is om maandelijks de eindjes aan elkaar te knopen. Na een onafgemaakte lerarenopleiding geschiedenis en de hogeschool voor boekhandel en uitgeverij, volgden niet al te lucratieve baantjes in een wasserette en als schoonmaker. Tussendoor werd er gemusiceerd.

Visions of Johanna

De naam Johan komt voort uit het vorige bandje van Jacco de Greeuw Visions of Johanna. Uit baldadigheid vond ex-gitarist Remco Krull dat de band gewoonweg Johan' zou moeten heten. "Eigenlijk was iedereen er meteen tevreden mee, Cruijff behoort dan ook tot ons aller favorieten. In de kroeg hoorde ik overigens direct andere geluiden. Vrienden dachten dat deze naam het einde van de band zou betekenen."

Maar niets van dat dus. Johan werd opgemerkt door het pasgestarte platenlabel Excelsior Recordings waarvoor debuut Johan werd opgenomen. "We kregen alle artistieke vrijheid. Het is een klein label, waarmee we een vriendschappelijke band hebben opgebouwd. Hadden we deze kans niet gekregen van Excelsior, dan zouden we moeten gaan leuren met demo's. Excelsior heeft ons door dik en dun gesteund. We kunnen er makkelijk opnemen en zijn moeiteloos in te passen. De jongens hebben engelengeduld met ons gehad. Ook in de zware periode. Ferry van Excelsior zei altijd: `Ik geloof dat het goedkomt."

De Greeuw zegt veel geleerd te hebben van het verleden en is bijvoorbeeld niet van plan opnieuw de fout te maken eerst in Amerika te willen doorbreken en daarna pas in eigen land.

"Ja, dat was met de eerste plaat andersom. Eigenlijk is die hele periode een soort jongensboek geweest. Het was leuk in de States, we hebben enorm gelachen. Maar iedereen, ook Excelsior, heeft geleerd van de verkeerde beslissingen. Alles stond nog in de kinderschoenen."

Hartstikke zenuwachtig

Tijdens Pinkpop dit jaar viel Johan in voor het elektronische duo Orbital. De groep wist wel dat ze op de reservelijst stond, maar het telefoontje vanuit Landgraaf kwam desalniettemin als een donderslag bij heldere hemel. "We hadden al eerder voor zo veel publiek op Pinkpop gestaan. Maar dat gebeurde in een periode dat we volledig op elkaar waren ingespeeld, met de eerste bezetting. Dit was in feite min of meer de vuurdoop. We stonden hartstikke zenuwachtig op het podium, met de nieuwe jongens. Gelukkig reageerde het publiek heel tof en was het een aangename ervaring. Op Lowlands gaan we echt knallen, zeiden we meteen tegen elkaar." [dat is gelukt - PV]: Ook de - doorgaans zeer kritische VPRO-site op internet was uitermate lovend en beloonde de groep met het cijfer negen, Het was overigens de tweede keer dat Johan de line-up van Lowlands sierde. "Dit jaar was Parkpop in Den Haag, met 400.000 bezoekers, ook al een onvergetelijke ervaring. Het geeft een flinke kick, zo'n veld vol met mensen. De response was prima."

Kink FM

Johans frontman noemt de beginsamenstelling van zijn band een vriendengroep. "Het heeft me dan ook verbaasd hoe snel dat ook met de huidige samenstelling is gebeurd. Alleen drummer Wim Kwakman stamt nog uit de eerste bezetting. De sfeer in de band is heel goed, we denken hetzelfde over bepaalde dingen. Niet alleen muzikaal gezien; we voelen elkaar perfect aan, ook qua levensopvattingen. Opeens sta je in de oefenruimte en denk je: hé, het klikt! Met veel andere ideeën binnen een band krijg je al snel frictie", vertelt de tekstdichter/componist die, zoals hij zelf zegt, altijd liedjes zal blijven schrijven. "Ik vind het nu nog veel te aangenaam op het podium te staan. Het schrijven voor anderen zal ik wel blijven doen. Maar als ik die nummers geschreven heb, hou ik er wel graag de controle over. Het is niet zo van: hier heb je een liedje, rommel er maar wat mee aan", verzekert Jacco, de songkunstenaar die geniet van complimenten over zijn werk.

"Rails schreef dat er in Nederland geen betere songwriter rondloopt (Pergola werd overal bewierookt; van de Volkskrant tot muziekblad Oor- PV) en dat mensen ontroerd raken door de plaat hoor ik ook geregeld. Maar ik denk dat niemand het erg vindt complimenten te krijgen." De zanger zelf heeft ze over voor hedendaagse acts als de Zweedse rockband Sparklehorse of het Noorse Motorpsycho. Muziek die bolstaat van de kwaliteit, maar op 3FM, laat staan 538, geen airplay krijgt. De Greeuw snapt er niets van.

"Het is echt te gek voor woorden dat zulke muziek niet in de ether te horen is. je hoort het overdag alleen op' Kink FM. Maar helaas, Kink heeft geen etherfrequentie. En dat is ook ronduit belachelijk, te gek voor woorden. Ik pleit voor veel meer variatie op de radio. Want waarom moet alles als Kane klinken?"