Een nieuwe lente, een nieuwe Johan.
vrijdag 20 april 2001
Oor
Raymond Rotteveel
Eindelijk. Vijf jaar (!) na de release van hun debuutalbum ligt de opvolger dan toch in de winkel. En wat voor één; het mag dan bloed, zweet en tranen hebben gekost, en Jacco de Greeuw mag dan naar eigen zeggen volledig near de klote zijn gegaan, Pergola is gelukkig wel een prachtige liedjesplaat geworden. 'Het is een godswonder dat die plaat er is gekomen.'
Het interview met de twee overgebleven Johan-leden van het eerste uur, drummer Wim Kwakman en zanger/gitarist/songwriter Jacco de Greeuw, vindt plaats in een buitenwijk van het Noord-Hollandse Hoorn. Aan de Pergola 55 om precies te zijn, het huis waar Jacco zich een dik jaar verschanste, zich afsloot van de buitenwereld, maar waar ook de eerste ideeën voor het nieuwe Johan-album opborrelden. Niet zo verwonderlijk dus dat dat de naam Pergola meekreeg, of dat de hoesfoto hier in de buurt werd genomen en de luxaflex van Jacco's keuken op de voorkant van de CD prijkt.'Ja, ik wilde de plaat eerst Pergola 55 noemen, maar dat ging weer net iets te ver lacht de blonde voorman van Johan.'Je moet het zien als een parodie op titels als Exile On Main Street. Exile On Pergola Alley? Ja dat was het wel ongeveer hahaha...'
JACCO KAN WEER LACHEN EN DAT IS DE AFGELOPEN JAREN WEL ANDERS GEWEEST. Hij heeft dan ook de nodige ellende over zich heen gekregen. Zo zag hij het bandje dat hij ooit met jeugdvrienden was begonnen na een alom geprezen debuutplaat uit elkaar vallen. Hij raakte steeds geïsoleerder en depressiever en hij moest bvendien in een uiterst labiele toestand de dood van zijn vader verwerken. En ondertussen vroeg iedereen zich af
waar die nieuwe plant van Johan toch bleef. Allemaal zaken die in meer of mindere mate hum stempel op Pergola hebben gedrukt. Maar waar ging het nou eigenlijk allemaal fout? Daarvoor moeten we even terug in de geschiedenis. Johan, voortgekomen uit Visions Of Johanna, leverde in 1996 een debuutalbum af dat tot de beste Nederlandse gitaarplaten van dat jaar gerekend kan worden. Een jaar lang gaat alles crescendo, in '97 volgen optredens op Pinkpop en Lowlands, er komt interesse uit Amerika en er zijn contacten in Duitsland. En dan... dan is het ineens over. Er zijn geruchten dat het rommelt binnen de band, dat het niet zo goed gaat met Johan, dat Amerika zich terugtrekt en dat een nieuwe plaat wel eens lang op zich kan laten wachten.
Jacco, waar is't nou precies fout gegaan met Johan?
'We zijn in '98 nog wel naar Amerika gegaan. Er was interesse van een grote platenmaatschappij, Sire, en we konden er een tourtje met Sloan doen. Het zag er allemaal heel rooskleurig uit, maar op de één of andere manner kwam het niet rond. Ik denk dat het voornamelljk door onszelf is stukgelopen. Doordat we binnen de band niet op een lijn zaten. Wim en ik wllden eerst aan onze show gaan werken, voordat we weer verder zouden gaan. Kijk, op een gegeven moment speelden we al anderhalf jaar lang dezelfde liedjes, waar we zelf helemaal gek van werden. Bovendien zagen de mensen dat ook. We speelden op den duur zo slecht. Het werd belegen,vervelend. Teveel shows met hetzelfde materiaal. Als ik toen in het publiek had gestaan en naar mezelf had gekeken, had ik ook gezegd: Jezus, rot op, dit is ruk. 'AlS ik in '97 nou gewoon weer een plaat bij elkaar had geschreven en je kunt nummers aan je set toevoegen, ja, dan blijft het interessant. Maar dat is er nooit van gekomen Toen het eerste plaat-verhaal op z'n einde liep, kreeg ik bovendien een depressie, dat was eind'97, begin '98. We hebben nog wel geprobeerd met de oude bezetting aan een nieuwe plaat te werken, maar er was gewoon iets waardoor het niet meer werkte, de chemie was op.'
En de andere jongens stapten vervolgens op.
Jacco: 'Niels en Remco zagen het denk ik ook niet meer zitten.'
Wim: 'Er was ook gewoon een verschil van mening over de toekomst. Wij hadden zoiets van: We moeten nu aan de toekomst gaan denken. We hadden in jaar zo'n 120 shows gedaan, met dezelfde set. Met het idee van The sky is the limit, weetjewel. Die CD liep goed, het ging maar door en inééns... niets meer. En ook de shows gingen niet meer goed. We konden twee dingen doen: doorgaan en langzaam doodbloeden of kappen en nieuwe liedjes schrijven. Jacco en ik wilden dat laatste, maar die andere jongens zeiden: Nee, nu gaat het goed, nu moeten we er voor gaan. Wij hadden juist het gevoel dat het helemaal niet meer goed ging.'
OOK OP PERSOONLIJK VLAK GING HET VAN KWAAD TOT ERGER. Jacco raakte in een depressie, had moeite met het schrijven van nieuwe liedjes en reageerde zich af op andere bandleden.
Jacco: 'Ja, omdat ik in een crisis terechtkwam, was ik zelf ook niet bepaald de makkelijkste om mee om te gaan.'
Wim: 'Maar ja, als je je al niet zo goed voelt en je bent opeens weer terug bij af... want zo voelde het toch. Niet dat het zo was, maar je moest gewoon weer opnieuw beginnen. De liedjes waren er nog niet. We dachten: We gaan spelen en dan komt het vanzelf wel. Drie keer in de week spelen en het komt wel... niet dus.'
Die depressie lijkt me een optelsom van een hectische toer, de druk om een nieuw album te schrijven en een writersblock waar klaarblijkelijk mee te kampen had.
Jacco: 'Ik heb m'n hele leven al aanleg voor depressies. Het heeft bij mij een medische oorzaak, maar de dingen die je noemt, kunnen het wel triggeren. Op zo'n moment kan ik de dingen niet meer helder krijgen. Ik stortte gewoon in en het heeft heel lang geduurd voordat ik er weer uitkwam.'
Hoelang?
'Pfff... bij elkaar heeft het denk ik Wel een paar jaar geduurd ondertussen nog wel gewoon aan die plaat gewerkt, maar op een heel laag niveau. Het creatieve proces blijft wel foorgaan, maar op één of andere manier kun je het niet meer ordenen. Alles schoot door m'n kop, ik was ook heel snel afgeleid...'
Dus nu heb je een la vol met losse ideeën?
'Exact. Minidisks vol met shit en troep en loopjes.'
Wim: 'Hoe vaak ik hier niet heb gezeten en jij weer ideetjes had en dat ik dacht: Jezus, dat klinkt prachtig. En dan reageerde jij van: Nee, dat kan niet meer dat is niets.'
Jacco: 'Ja, hoe langer alles duurde, hoe groter de twijfel werd.'
Uiteindelijk sloot je je af van de buitenwereld.
Jacco: 'Ik heb het gevoel of ik een jaar niet heb geleefd. Je voelt je alsof je niet bestaat. Veel slapen, ongelooflijk veel zuipen, waardoor het alleen maar Weer erger werd. Ik ging niet meer stappen, ik was totaal niet meer geïnteresseerd in muziek. Al die clichés kloppen gewoon.'
Helemaal geen muziek meer?
'Nee, ik hield me helemaal niet meer bezig met muziek. Omdat ik dan ook heel erg gefrustreerd raakte, zo van: Waarom kan ik dat niet meer? Ja het klinkt heel zielig allemaal, maar het is wel zo.'
Wim: 'Het rare was dat ik wél hoorde dat ie het nog had. Anders was ik er ook mee gestopt.'
Jacco: 'Als Wim niet bij mij in de band had gezeten, dan had ik wel weer een plaat gemaakt, maar dan was het echt een tienjarenplan geworden.'
Wim: 'Ik kwam hier wel eens, dan zag ik Jacco en was het weer helemaal mis. Dan gingen we een beetje praten, een beetje spelen en als ik daarna wegging, zag ik toch weer wat energie, kwam er weer wat uit en praatte hij weer.'
HOE HEB JE DAT FINANCIEEL GEDAAN IN DIE TIJD?
Jacco: 'Mijn vriendin werkt. Ik heb een beetje op haar zak geteerd. Zij vond dat wel goed hoor, volgens mij... nou ja, ik zal het 's navragen hahaha.'
Wim: 'Je hebt toch beloofd dat je honderdduizend platen gaat verkopen?
Jacco: 'Hahaha... nee zonder gekheid, mijn vriendin is heel belangrijk geweest. Het is ook voor haar niet echt makkelijk geweest, om met iemand te leven die alleen maar op de bank zit te zappen en geen reet uitvoert. Want ik heb dus écht geen reet uitgevoerd. Het enige wat me trok, waren kicks als alcohol en computerspelletjes. Man, ik heb in die tijd hele flight simulators zitten uitpluizen. Ik weet nu precies hoe je een Boeing moet besturen.'
Naast die depressie moest je ook nog de dood van je vader verwerken.
'Nou, dat gebeurde op het moment dat het nog goed met Johan ging. Dat was heel weird. Mijn vader overleed eind '97 aan kanker. Toen merkte ik pas dat het eigenlijk helemaal niet zo goed met me ging. Tijdens dat soort momenten ben je op jezelf aangewezen, val je terug en denk je ineens: Wat is dit?'
In hoeverre was je vader betrokken bij Johan?
'Hij vond het fantastisch. Mijn vader was iemand die altijd hard werkte, hij had z'n eigen bedrijf en hij zei ook altijd: Iedereen moet werken voor z'n centen. Maar gek genoeg, en dat had ik niet van 'm verwacht, vond hij het heel erg goed dat ik dit deed. Hij heeft nooit gezegd: Ga nou 's een baan zoeken. Dat vond ik heel tof van hem.'
Qua teksten draai je er niet omheen. Het eerste nummer Tumble And Fall spreekt klare taal en Pergola is opgedragen aan je vader. Het staat er heel expliciet allemaal.
'Het is grotendeels autobiografisch, maar... ik zie er eigenlijk ook de lol wel van in. Het staat er zo banaal. Ik heb ook echt geprobeerd om het heel duidelijk te maken. Ik vind het laf om het poëtisch in te pakken zodat het van alles kan betekenen. Nee, daar staat gewoon: Because the apathy will crack me up in no time, because insanity becomes a state of mind... Bam, zoals het is. Dat dedicated to... is inderdaad heel expliciet op de hoes gezet. We waren met de bedankjes bezig en m'n vader is voor deze plaat natuurlijk heel belangrijk voor me geweest dus Wilde ik hem op één of andere manier noemen. Bij de bedankjes kan natuurlllk niet, dat slaat nergens op, dus dan maar op zo'n manier.
Achteraf gezien vind ik't eigenlijk ook heel erg mooi. Het is een mooi eerbetoon aan hem.
'Ja, nu ben ik er wel enlgszins overeen. Ik kan het, zoals ze dat altijd zo 'verschrikkelijk mooi' zeggen, loslaten en een plaatsje geven. Op een gegeven moment is het gewoon klaar: Oké, hij is dood. Ik voel me nu goed. Daarom vind ik dat dedicated to... ook mooi. Ik denk dat hij het ook wel als een overwinning zou zien. Zo van: Dat heb je goed gedaan, mijn zoon. Je weet het natuurlijk nooit. Misschien vindt ie het wel een kutplaat en denkt ie: Gadverdamme, jongen, wat moet dat met jou worden, ga nou 's een baan zoeken.'
TOT SLOT: EEN NIEUWE LENTE, een nieuwe Johan, zowel qua band als plaat. Wat zijn de verwachtingen?
Jacco: 'Ik denk dat het gewoon heel erg moeilijk is om met onze muziek tussen al die shit die je op de radio hoort komen. Volgens mij zijn ze in Nederland helemaal niet geïnteresseerd in dit soort muziek. Het probleem is dat hits worden gemaakt. Je kunt in principe van elke hoop stront een hit maken, als je het maar vaak genoeg bij mensen door de strot duwt. Vooral in Nederland zeggen we altild dat we zo vrijgevochten zijn en zo'n goede smaak hebben, maar het is natuurlijk hopeloos. Als je ziet wat er hier op de radio wordt gedraaid, dan lach je je toch dood. Ja, alleen als er in het Nederlands wordt gezongen, maak je kans op succes, of je moet Kane heten. Ik denk soms wel 's dat we
collectief gek zijn geworden. Maar om op je vraag terug te komen: Ik verwacht dat veel mensen de plaat mooi zullen vinden en dat we er misschien wel weer tienduizend van verkopen. Maar dat is allemaal niet belangrijk. Het gaat ons er om dat we een lijdensweg hebben afgesloten en weer plezier maken.'
Pergola ligt vanaf 23 april in de winkel.